ABD Form I-9 belge seçimi ve çalışan hakları rehberi
İşverenin I-9 sürecinde isteyemeyeceği özel belgeler, çalışanın belge seçme hakkı, reverification ve IER şikayet yolları.
Görsel kaynağı ve lisans bilgisi
ABD’de yeni işe başlayan kişinin kimliği ve çalışma yetkisi Form I-9 ile doğrulanır. İşveren tüm çalışanlara aynı süreci uygulamalıdır. Vatandaşlık, ulusal köken veya göçmenlik statüsü nedeniyle bir çalışandan belirli belge istemek, geçerli belgeyi reddetmek ya da gereğinden fazla belge talep etmek yasadışı ayrımcılık oluşturabilir.
SSN’niz henüz gelmediyse yabancı çalışan SSN rehberimizde çalışma yetkisi ile ücret bildiriminin nasıl ayrıldığını inceleyin. SSN kartı her I-9 dosyasında zorunlu belge değildir.
Belgeyi çalışan seçer
I-9’un Lists of Acceptable Documents bölümünde List A belgesi tek başına kimlik ve çalışma yetkisini kanıtlar. Alternatif olarak çalışan bir List B kimlik belgesi ile bir List C çalışma yetkisi belgesini birlikte sunabilir. Çalışan, elindeki geçerli seçeneklerden hangisini göstereceğine kendisi karar verir.
İşveren “yalnız green card”, “yalnız EAD” veya “yalnız ABD pasaportu” diyemez. A-Number veya USCIS Number’ın Section 1’e yazılması, işverene o numarayı taşıyan belirli bir belgeyi görme hakkı vermez. Belge makul olarak gerçek görünüyorsa, çalışanla ilgiliyse ve listede yer alıyorsa kabul edilmelidir.
Fazla belge ve erken doğrulama
İşveren List A belgesini kabul ettikten sonra ayrıca SSN kartı isteyerek I-9 dosyasını tamamlayamaz. List B ve C sunulduğunda da üçüncü bir göç belgesi talep edemez. Belgeleri yalnız vatandaş olmayanlardan farklı şekilde taramak veya saklamak eşitsiz uygulama riski yaratır.
I-9, iş teklifi kabul edildikten sonra tamamlanır. İşveren başvuru veya mülakat aşamasında vatandaş olmayan adaydan göç belgelerini önceden istememelidir. Çalışma yetkisinin gelecekte bitebileceği varsayımıyla geçerli yetkisi olan adayı reddetmek de hukuki risk doğurabilir.
Reverification kuralları
Süresi dolan çalışma yetkisi için reverification gerektiğinde çalışan geçerli herhangi bir List A veya List C belgesini seçebilir. İşveren önceki belgenin aynısını veya DHS tarafından verilmiş belirli bir kartı zorunlu tutamaz. Lawful permanent resident kartının bitiş tarihi her durumda çalışma yetkisinin bittiği anlamına gelmez; USCIS I-9 talimatındaki güncel kural uygulanır.
Belge yenileme başvurusu yapılmışsa bazı receipt veya otomatik uzatma hükümleri geçerli olabilir. İşveren ve çalışan, söylenti yerine güncel I-9 Central tablosunu ve Federal Register duyurusunu kontrol etmelidir.
E-Verify uyuşmazlığı
E-Verify kullanan işveren sistemi vatandaşlık veya ulusal kökene bakmadan tutarlı uygulamalıdır. Tentative Nonconfirmation çıkması işten çıkarma kararı değildir. Çalışana sonucu bildirme, itiraz seçeneği verme ve süreci tamamlaması için izin tanıma kuralları vardır. Çalışan hata düzeltilirken çalışma saatinden, eğitimden veya ücretten mahrum bırakılmamalıdır.
Yardım ve şikayet
Department of Justice Immigrant and Employee Rights Section, belge kötüye kullanımı, vatandaşlık statüsü ayrımcılığı, ulusal köken ayrımcılığı ve misilleme iddialarını ele alır. Worker Hotline 1-800-255-7688 ücretsiz yardım sağlar. Başvuruda hangi belgenin istendiğini, kimle konuştuğunuzu, tarihleri ve yazışmaları saklayın.
İşverene hakkınızı hatırlattığınız için işten çıkarma, saat azaltma veya tehdit misilleme olabilir. Şikayet süreleri bulunduğundan gecikmeden IER veya yetkin bir avukatla görüşün.
Resmi kaynaklar
Kaynaklar 21 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi. Form edition ve geçici belge kuralları değişebildiği için işe giriş gününde USCIS’in güncel I-9 talimatını kullanın.